Afscheid van de sigarendoos

'Je werd tot voor kort in de bouw niet bepaald vrolijk van de stand van zaken op automatiseringgebied. Twee, drie jaar geleden kwam ik nog genoeg aannemers tegen, die helemaal niets van computers wilden weten'. Henk Waaijenberg, adviseur ICT van het Neder-lands Verbond van Ondernemers in de Bouwnijverheid laat zijn kritisch getinte observatie meteen volgen door de mededeling dat er licht gloort aan de horizon. 'Er is een kentering gaande', zegt hij, 'want er wordt de laatste tijd steeds meer en modernere apparatuur aangeschaft om de achterstand in te lopen. Dat gegeven, gekoppeld aan een reeks activiteiten die wij als NVOB ondernemen, zal ertoe leiden dat 2001 een 'hot ICT-jaar' gaat worden voor het bouwbedrijf'.

Het NVOB is Nederlands grootste ondernemersorganisatie in de bouw. Er zijn ruim 4.200 aannemers bij aangesloten, waarvan de meesten tevens lid zijn van een van de vier hoofdgroepen binnen het NVOB: het Grootbedrijf, het Middenbedrijf, het Jon-gerenkontakt en de met circa 80 procent veruit grootste groep Bukla: Burgerwerk en Kleine aannemingen. Waaijenberg schat dat er daarnaast in Nederland nog zo'n 20.000 kleine tot piepkleine (met één of twee werknemers) bedrijfjes in de bouwnijverheid zijn, die niet georganiseerd zijn of aangesloten bij een andere organisatie dan het NVOB.

Van oudsher is automatisering in deze sector van de bouwnijverheid een moeizaam en traag proces. De beëdigd informaticadeskundige Waaijenberg, die bij het NVOB de automatisering al ruim twaalf jaar in portefeuille heeft, zegt dat het deels te verklaren is uit het traditionele denken van de meeste aannemers. 'Bouwen is vooral ambachtelijk, men is opgegroeid met hamer en nijptang en stenen stapelen; de mensen neigden er uit zichzelf niet toe om zich tot automatiseringssystemen te wenden zolang je de dingen ook op de achterkant van een sigarendoosje kon uitrekenen'.

De automatisering die al wel geruime tijd geleden zijn plaats verwierf in het bouwbedrijf betrof de loonadministratie en calculaties. Maar hier was het een meestal een kwestie van uitbesteding aan gespecialiseerde computerservice- en calculatiebureaus. Volgens Waaijenberg heeft vooral de millenniumwisseling ervoor gezorgd dat tal van bouwbedrijven tot verbetering van hun automatisering zijn overgegaan of het ICT-aandeel in hun bedrijfsvoering aanmerkelijk hebben uitgebreid. 'Die kentering is beslist te danken aan de talloze donderspeeches die Jan Timmer in 1998 en 1999 onophoudelijk over de wereld heeft uitgestort. Iedereen, óók bij de aannemerij, dacht dat het einde der tijden gekomen zou zijn als je niet heel snel je automatisering aanpakte. Een heleboel aannemers hebben zich toen ook voor het eerst aan de computer gewaagd. De bedrijven die al wél iets van automatisering in huis hadden, zijn maandenlang gebombardeerd door de softwarebedrijven die zeiden dat ze niet konden garanderen dat alles nog draaide na 1 januari 2000 - dus koop maar gauw iets anders!'

Volgens Waaijenberg speelt ook een rol dat er meer jongere mensen in het bouwbedrijf terecht komen. 'Die instroom verhoogt het kennis- en managementniveau; de jongelui zijn over het algemeen beter opgeleid dan de vorige generatie en ze hebben al op school met automatisering leren omgaan. Die willen die sigarendoos niet meer maar vragen om een computer'.

Om met name de Bukla-leden bij hun automatisering te helpen heeft het NVOB in 1998 de softwaremarkt benaderd met een eisenprogramma speciaal voor de kleinere bouwonderneming. Het softwarehuis dat aan die eisen beantwoordde kon een keurmerk van de NVOB in de wacht slepen. 'Aanvankelijk meldden zich veel softwarebedrijven. Het heeft echter meer dan een jaar geduurd voor er één bedrijf was, dat met zijn programmatuur volledig voldeed aan onze eisen', vertelt Waaijenberg. 'Wat we gevraagd hadden was dat de software zodanig simpel was, dat een aannemer zonder verstand van computers gewoon kon lezen wat er stond, de software begrijpen en er zijn begrotingen, planningen, calculaties, klantenadministratie en wat dies meer zij mee kon maken. Eind 1999 hebben we het eerste keurmerk voor een officepakket voor een bouwbedrijf mogen uitdelen. Alleen Plus Integrations uit Hoogeveen voldeed toen aan onze eisen. Inmiddels heeft ook Admicom Systems uit Veenendaal het keurmerk in de wacht gesleept. Ik verwacht dat de overige systeemhuizen dit jaar volgen'.

Nu de automatisering toegang heeft gekregen tot het bouwbedrijf zal volgens Waaijenberg de toepassing steeds groter worden. Het NVOB heeft inmiddels ICT-congressen gehouden voor de grotere bouwbedrijven en het middenbedrijf. 'Onze voorlichting wordt steeds intensiever', zegt de informaticadeskundige. 'We gaan gebruikersgroepen formeren. Daarmee kunnen we beter communiceren met softwarebedrijven, met als doel om de programmatuur beter te krijgen en tevens het serviceniveau en de dienstverlening naar onze leden te optimaliseren. We hebben als NVOB ook een steeds vaker bezochte internet site. Die gaan we interactief maken door al onze leden op de site te zetten. Zo kan een opdrachtgever in elke regio zijn aannemers vinden. Maar we willen ook dat de aannemers zélf op het Internet gaan. Daar komen regionale cursussen voor, waar ook geleerd wordt hoe ze de Internetsite die ze gratis van ons krijgen, zelf kunnen invullen'.

Waaijenberg is ervan overtuigd dat Internet heel belangrijk wordt voor de bouw. 'Het e-mailverkeer zal binnen afzienbare tijd de fax helemaal vervangen', zegt hij, 'en via Internet kun je als bouwer ook bekend gaan maken wat je te koop hebt. De meeste aannemers werken per traditie sterk regionaal maar als je nu eens een bepaald bouwproduct hebt waarin je exclusief bent zou je via Internet je grenzen kunnen verleggen. Daar zijn al voorbeelden van. Er zijn aannemers die bepaalde types huizen ver buiten de gewone klantenkring hebben verkocht of elders op de wereld Hollandse molens zijn gaan bouwen - allemaal omzet die via Internet is gegenereerd. Ik zie voor Internet een enorme toekomst. De bouwnijverheid, ook de kleinere partijen, is er enthousiast voor aan het worden. Hier en daar bespeur ik zelfs grote honger'.
 
Henk Waaijenberg

Henk Waaijenberg (1946) is naar eigen schatting zo'n zeldzame Nederlander die al twintig jaar in de bouw zit en al die tijd óók met automatisering te maken heeft. Hij begon zijn loopbaan in de administratie van een houtbedrijf in de waterbouw en maakte daar de geboorte van de automatisering mee. In 1980 stapte hij over naar de informaticabranche. Door zijn veelvuldige contacten met de bouwsector werd hij in 1988 bij het NVOB gevraagd. Hij heeft daar bijna dagelijks contact met de aannemerij. 'Ik zie me zelf als een soort vertaler tussen de techniek en de praktijk van de aannemerij. Er is voldoende techniek voorhanden en de kennis bij het bouwbedrijf groeit, maar de link die de processen verbindt, is er nauwelijks...'

Terug naar inhoudsopgave.

Heeft u commentaar of suggesties ?

Mailt u het dan aan: cur@cur.nl