18 december 2005

Toekomst IJmeer: Investeren in natuur en buitendijks bouwen

Op 14 december overhandigden zeven maatschappelijke organisaties en regionale overheden de Toekomstvisie IJmeer aan de ministers Peijs, Dekker en Zalm in Den Haag. De visie schetst een grootschalige ontwikkeling waarbij Almere de kans krijgt om zich westwaarts -richting Amsterdam- te ontwikkelen, terwijl tegelijkertijd de kwaliteit van het natuurgebied IJmeer duurzaam verbetert. Om dit te realiseren is betrokkenheid en samenwerking van zowel regionale partijen als het Rijk van essentieel belang. De betrokken Ministers namen de visie met veel interesse in ontvangst en gaven aan het resultaat serieus mee te nemen in de besluitvorming rondom de Noordvleugel.

De ruimtelijke opgaven in het IJmeer zijn zo complex dat alleen een integrale visie een oplossing kan bieden. Vanuit die gedachte zijn de zeven partijen in 2003 samen het proces gestart. Het resultaat van deze bijzondere samenwerking is verrassend: de rol van het IJmeer in de Noordvleugel van de Randstad wordt aanzienlijk versterkt, zowel voor natuurwaarden, als voor recreatie en wonen.

In de visie worden de bouw van woningen en de aanleg van infrastructuur en recreatievoorzieningen onlosmakelijk verbonden met de benodigde investeringen in de internationaal erkende natuurwaarden van het IJmeer en het Markermeer. Zonder versterking van de natuur kan geen verstedelijking plaatsvinden is de overtuiging, maar zonder verstedelijking ook geen versterking van de natuur. Met andere woorden: een robuust ecosysteem is een voorwaarde voor een spannend verstedelijkingsconcept aan de westzijde van Almere en vice versa.

De ecologische waarde van het IJmeer holt sinds begin jaren 90 achteruit. Het water wordt steeds troebeler, waardoor de driehoeksmosselen verdwijnen en daarmee het voedsel voor de vogels. Dat terwijl het IJmeer in Europa vanwege haar grote belang voor het voortbestaan van vogels als de Kuifeend, de Tafeleend en het Nonnetje als Vogelrichtlijngebied is aangewezen.

Zonder ingrijpen zal de situatie steeds verder verslechteren. Daarom zijn er dringend maatregelen nodig om het ecosysteem een krachtige impuls te geven. De visie koppelt het instandhouden van de Europese vogelpopulatie aan de noodzaak van een samenhangend wetlandsysteem: ontwikkelde oeverzones, helder water en een sterke interactie met en uitbreiding van de omliggende wetlands zoals Waterland, Vechtstreek en Oostvaardersplassen. Als dat gebeurt dan ontstaat er, volgens het onderzoek tot op heden, zon veerkrachtig gebied dat Almere zonder onoverkomelijke schade aan het natuurgebied IJmeer, in principe in westelijke richting kan uitbreiden.

Immers, tegelijk is duidelijk dat voor Almere een oplossing moet komen voor de toekomstige groei van het aantal inwoners in het noordelijk deel van de Randstad. Als die schaalsprong niet los kan worden gezien van de relatie tot Amsterdam vanwege de economische ontwikkeling van de Noordvleugel, dan profiteert niet alleen de natuur maar ook de recreatie in het IJmeer. Met deze integrale aanpak van de verschillende gebiedsopgaven is door de zeven overheidspartijen en maatschappelijke organisaties een uniek proces doorlopen, met als resultaat een evenwichtige toekomstvisie. Maar de realisatie van een dergelijke grootschalige ontwikkeling kan alleen slagen wanneer echt alle betrokken partijen, regio en rijk, de handen ineen slaan. Gezien het bovenregionale belang van dit deel van de Noordvleugel is betrokkenheid van het rijk bij investeringen voor het IJmeer en omgeving niet meer dan logisch.

Voor het opvragen of downloaden van het rapport: www.verkenningijmeer.nl.